برگ زیتون حاوی چندین ترکیب زیست فعال، از جمله ترکیبات فنلی مانند اولئوروپئین، هیدروکسی تیروزول و سایر آنتیاکسیدانها است که به فواید بالقوه آن برای سلامتی کمک میکنند.
در مطالعات انجام شده، مواد و ترکیبات گیاهی برگ زیتون که از برگها جدا شدهاند، طیف گستردهای از فعالیتهای دارویی را در شرایط آزمایشگاهی ( خارج از یک موجود زنده ) و در داخل بدن ( درون یک موجود زنده ) نشان دادهاند.
برگ زیتون را میتوان هم به عنوان یک داروی پیشگیرانه و هم به عنوان یک درمان گیاهی برای بیماریهای خاص در صورت نیاز مصرف کرد. میتوان آن را به صورت دمنوش گیاهی، پودر یا عصاره برگ زیتون موجود در بازار استفاده کرد.
تفاوت بین عصاره برگ زیتون و دمنوش برگ زیتون چیست؟
عصاره برگ زیتون نوعی عصاره بسیار غلیظ از ترکیبات مفید موجود در برگها است و معمولاً توسط فرآیند استخراج با استفاده از حلالهایی مانند آب یا الکل برای تغلیظ ترکیبات فعال زیستی تولید میشود.
عصاره برگ زیتون به اشکال مختلفی مانند عصاره مایع، کپسول یا پودر موجود است و اغلب حاوی مقادیر استاندارد شدهای از ترکیبات فعال خاص هستند.
از نظر مصرف، عصاره برگ زیتون اغلب به عنوان مکمل برای فواید بالقوه سلامتی یا به صورت دارویی برای موارد خاص استفاده میشود و در دوزهای مشخص طبق دستورالعمل روی برچسب محصول مصرف میشود.
دمنوش برگ زیتون عموماً ملایمتر است و غلظت کمتری از ترکیبات مفید موجود در برگها دارد. این دمنوش با دم کردن برگ زیتون خشک در آب داغ، مشابه نحوه تهیه دمنوش های گیاهی سنتی، تهیه میشود. قدرت و قدرت دمنوش میتواند بسته به مقدار برگهای استفاده شده و مدت زمان دم کشیدن آنها در آب متفاوت باشد.
دمنوش برگ زیتون معمولاً به عنوان نوشیدنی مصرف میشود و به دلیل خواص آرامشبخش، طعم ملایم و اثرات آنتیاکسیدانی مفیدش مورد توجه قرار میگیرد. این امر، آن را به روشی غیررسمیتر و در دسترستر برای گنجاندن برگ زیتون در یک برنامهی منظم سلامتی تبدیل میکند.
فواید برگ زیتون برای سلامتی چیست؟
دمنوش برگ زیتون سابقه طولانی در استفاده به عنوان داروی گیاهی دارد. این دمنوش حاوی ترکیبات زیست فعال با خواص زیر است
ضد فشار خون (کاهش فشار خون)، آنتی اکسیدان (جلوگیری از اکسیداسیون یا آسیب سلولی)، ضد التهاب (کاهش خطر التهاب)، ضد آتروژنیک (جلوگیری از انسداد شریانها)، هیپوگلیسمی (کاهش قند خون)، هیپوکلسترولمیک (کاهش کلسترول تام و سطح کلسترول بد LDL)، محافظ معده (محافظت از دستگاه گوارش)، محافظ عصبی (محافظت از سیستم عصبی مرکزی)، ضد میکروب (مهار رشد میکروارگانیسمها)، ضد سرطان (کاهش خطر سرطان)، ضد درد (کاهش احساس درد).
در نتیجه، بسیاری از مطالعات نشان میدهند که برگ زیتون فواید زیادی برای سلامتی دارد، از جمله تقویت سیستم ایمنی؛ درمان دیابت، فشار خون بالا، آرتروز و سرطان؛ و بهبود سلامت قلب و عروق و عملکرد مغز.
اگرچه تحقیقات علمی در مورد دمنوش برگ زیتون هنوز ادامه دارد، در اینجا برخی از مزایای بالقوه سلامتی مرتبط با استفاده از آن آورده شده است:
۱. خواص آنتیاکسیدانی
دمنوش برگ زیتون حاوی آنتیاکسیدانهای قوی مانند اولئوروپئین و هیدروکسی تیروزول است که به محافظت از سلولهای بدن در برابر آسیب اکسیداتیو ناشی از رادیکالهای آزاد کمک میکنند.
آنتیاکسیدانها با کاهش خطر بیماریهای مزمن مرتبط هستند و در پیشگیری از بیماریهایی مانند بیماریهای قلبی، زوال شناختی، سرطان و پوکی استخوان نقش دارند.
۲. بهبود سلامت قلب و عروق
دمنوش برگ زیتون ممکن است با شل کردن رگهای خونی، کاهش التهاب و بهبود جریان خون به کاهش فشار خون کمک کند.
همچنین ممکن است اثرات کاهش کلسترول داشته باشد و به حفظ سطح کلسترول سالم کمک کند. این با مشاهده اینکه برگهای زیتون هزاران سال است که به عنوان یک تونیک گیاهی برای حمایت از سلامت قلب استفاده میشوند، سازگار است.
ترکیبات اولئوروپئین و هیدروتیروزول موجود در برگ زیتون، هر دو به کاهش بیماریهای قلبی عروقی کمک میکنند.
- مطالعهای که در سال ۲۰۱۰ در مجله تغذیه منتشر شد ، نشان داد که موشهای تحت درمان با دمنوش برگ زیتون، علائم قلبی عروقی، متابولیکی و کبدی بهبود یافته یا به حالت عادی بازگشتهاند و نشان میدهد که دمنوش برگ زیتون میتواند التهاب مزمن و استرس قلبی عروقی را معکوس کند.
- تحقیقات نشان میدهد که دمنوش برگ زیتون به جلوگیری از تجمع کلسترول LDL (بد) در شریانها (تصلب شرایین یا تنگ شدن شریانها) کمک میکند و به افزایش جریان خون و کاهش فشار خون و در نتیجه کاهش خطر بیماری قلبی کمک میکند. یک مطالعه در سال ۲۰۱۵ با استفاده از حیوانات، اثرات دمنوش برگ زیتون را بر سطح کلسترول ارزیابی کرد. موشهایی که به مدت هشت هفته این دمنوش را مصرف کردند، سطح کلسترول آنها به طور قابل توجهی کاهش یافت.
- یک مطالعه مشابه در سال ۲۰۰۸ روی انسانها، اثرات استفاده از دمنوش برگ زیتون را با توصیههای سبک زندگی در ۴۰ دوقلوی همسان مبتلا به فشار خون بالا مقایسه کرد. پس از ۸ هفته، مشخص شد که دمنوش برگ زیتون به طور قابل توجهی سطح کلسترول LDL را در جفت دوقلوها به صورت وابسته به دوز کاهش میدهد، به این معنی که دوزهای بالاتر اثر بیشتری دارند.
- یک مطالعه با استفاده از موشها نیز به اثربخشی دمنوش برگ زیتون در کمک به بازگرداندن ضربان قلب طبیعی در افراد مبتلا به آریتمی اشاره دارد.
۳. کاهش فشار خون
دمنوش برگ زیتون ممکن است به درمان فشار خون بالا کمک کند.
- یک مطالعه در سال ۲۰۱۱ اثربخشی دمنوش برگ زیتون را با داروی فشار خون بالا کاپتوپریل مقایسه کرد. محققان به طور تصادفی افراد مبتلا به فشار خون بالا در مرحله ۱ را به دو گروه تقسیم کردند: گروه اول ۵۰۰ میلیگرم دمنوش برگ زیتون یا گروه دوم ۱۲.۵ تا ۲۵ میلیگرم کاپتوپریل، دارویی برای فشار خون بالا، دو بار در روز به مدت هشت هفته.
- نتیجه این بود که هم کاپتوپریل و هم دمنوش برگ زیتون به طور قابل توجهی فشار خون سیستولیک و دیاستولیک را کاهش دادند و از فشار خون بالا جلوگیری کردند؛ اما دمنوش برگ زیتون کلسترول بد را نیز کاهش داد. فشار خون پایین میتواند خطر سکته مغزی و حمله قلبی را کاهش دهد.
- مطالعه دیگری در سال ۲۰۱۷ نشان داد که دمنوش برگ زیتون با موفقیت فشار خون را کاهش میدهد. محققان افراد مبتلا به فشار خون مرحله ۱ را به صورت تصادفی انتخاب کردند تا روزانه دمنوش برگ زیتون حاوی ۱۳۶ میلیگرم اولئوروپئین یا دارونما مصرف کنند. پس از ۶ هفته، افرادی که دمنوش برگ زیتون مصرف کردند، فشار خون بسیار پایینتری نسبت به افرادی که دارونما مصرف کردند، داشتند.
۴. پشتیبانی از سیستم ایمنی
برگ زیتون به طور سنتی برای کمک به مبارزه با عفونتها، از جمله عفونتهای باکتریایی و ویروسی، مورد استفاده قرار گرفته است.
مطالعات نشان دادهاند که دمنوش برگ زیتون ممکن است خواص ضد ویروسی داشته باشد و میتواند به مهار تکثیر برخی ویروسها کمک کند.
ترکیب پلیفنول اولئوروپین موجود در برگ زیتون، فعالیت آنتیاکسیدانی، ضدالتهابی، ضدویروسی و ضدمیکروبی از خود نشان میدهد. برگ زیتون برای مبارزه با عفونتها، از جمله کاندیدا، ذاتالریه، مننژیت، خستگی مزمن، مالاریا، سوزاک، هپاتیت B، سل، زونا، عفونت گوش، عفونتهای دستگاه ادراری و عفونتهای دندانی استفاده میشود.
- یک مطالعه که در سال ۲۰۰۳ در Mycoses منتشر شد نیز نشان داد که دمنوش برگ زیتون تقریباً تمام باکتریهای مورد بررسی، از جمله باکتریهای اشریشیا کلی ( E. coli )، کاندیدا آلبیکنس که باعث عفونتهای تناسلی و دهانی میشود و درماتوفیتها که باعث عفونتهای مو، پوست و ناخن میشوند را از بین میبرند.
- یک مطالعه نشان داد که خواص ضد ویروسی و ضد میکروبی دمنوش برگ زیتون، توانایی ویروس تبخال را برای حمله به سلولهای اطراف کاهش میدهد. برای درمان تبخال، ۱ تا ۲ قطره را در یک توپ پنبهای ریخته و سپس روی زخم قرار میدهند.
۵. خواص ضد سرطانی
برگهای زیتون به دلیل پتانسیلشان در متوقف کردن فرآیند رگزایی (تشکیل رگهای خونی جدید) که باعث رشد تومور میشود، میتوانند در درمان سرطان نقش مهمی داشته باشند. جلوگیری از رشد رگهای خونی سرطان میتواند رشد سرطان را کند یا گاهی اوقات آن را کوچک کند.
ترکیب اولئوروپین موجود در روغن زیتون دارای خواص ضد رگزایی و آنتیاکسیدانی است که باعث مهار مهاجرت و تولید مثل سلولهای تومور پیشرفته میشود.
- در مطالعهای که در سال ۲۰۰۹ در مجله Molecular Nutrition and Food Research منتشر شد ، توانایی آنتیاکسیدانی قوی دمنوش برگ زیتون، سرطان و تولید مثل سلولهای اندوتلیال را مهار کرد. دمنوش برگ زیتون همچنین رشد سلولهای مرتبط با سرطان مغز، سرطان مثانه و سرطان سینه را کند کرد.
۶. اثرات ضد التهابی
التهاب مزمن با بسیاری از بیماریهای مزمن مانند آرتروز، دیابت و برخی بیماریهای قلبی عروقی مرتبط است. دمنوش برگ زیتون حاوی ترکیباتی است که دارای خواص ضد التهابی هستند و به طور بالقوه به کاهش التهاب در بدن کمک میکنند.
۷. کنترل قند خون
محققان دریافتند که آنتیاکسیدانهای موجود در برگ زیتون میتوانند سطح قند خون را کاهش داده و به تثبیت آن برای حفظ سطح سالم کمک کنند و همچنین مقاومت به انسولین بدن را که یکی از بزرگترین عوامل خطر ابتلا به دیابت است، کاهش دهند.
تحقیقات نشان میدهد که دمنوش برگ زیتون ممکن است تأثیر مثبتی بر سطح قند خون داشته باشد. این دمنوش ممکن است به بهبود حساسیت به انسولین و متابولیسم گلوکز کمک کند، که برای افراد مبتلا به دیابت یا افرادی که در معرض خطر ابتلا به این بیماری هستند مفید است.
- دمنوش برگ زیتون همچنین ممکن است به کاهش خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ کمک کند. در یک مطالعه در سال ۲۰۱۳ ، محققان ۴۶ مرد میانسال دارای اضافه وزن را به صورت تصادفی به دو گروه تقسیم کردند: گروه اول دمنوش برگ زیتون و گروه دوم دارونما. پس از ۱۲ هفته، گروهی که دمنوش برگ زیتون مصرف میکردند، در مقایسه با گروه دارونما، بهبود قابل توجهی در حساسیت به انسولین و پاسخدهی پانکراس داشتند. کاهش حساسیت به انسولین و پاسخدهی پانکراس از عوامل مهم در ابتلا به دیابت نوع ۲ محسوب میشوند.
- مطالعهای که در سال ۲۰۱۳ در مجلهی غذای دارویی منتشر شد ، نشان داد که دمنوش برگ زیتون میتواند یک روش پیشگیرانه و درمانی احتمالی برای بیماران دیابتی باشد، زیرا مانع از تشکیل AGE (محصولات نهایی گلیکاسیون پیشرفته) میشود. این مواد میتوانند در توسعهی دیابت و سایر بیماریهای مزمن نقش داشته باشند. آنها همچنین دریافتند که برگ زیتون همچنین دارای اثرات هیپوگلیسمی است که به کنترل سطح قند خون در بدن کمک میکند و پلیفنولهای موجود در برگ زیتون ممکن است تولید قند را به تأخیر بیندازد که به ایجاد دیابت کمک میکند.
- بررسی دمنوش برگ زیتون و دیابت نوع ۲ نشان داد که دمنوش روغن برگ زیتون میتواند به بهبود ترشح انسولین در سلولها کمک کند.
مطالعات حیوانی نشان داده است که دمنوش برگ زیتون ممکن است باعث کاهش هیپرگلیسمی (قند خون بالا)، کاهش هیپرانسولینمی (انسولین بیش از حد در خون)، کاهش گلوکز خون، مالون دی آلدئید پلاسما و سایر علائم استرس اکسیداتیو (عدم تعادل رادیکالهای آزاد که میتوانند به بدن آسیب برسانند)، کاهش کلسترول، کاهش گلوکز سرم و افزایش انسولین سرم شود، اما مطالعات انسانی بیشتری مورد نیاز است.
۸. مدیریت وزن
مطالعات نشان میدهد که دمنوش برگ زیتون میتواند با تنظیم بیان ژنهایی که بر افزایش وزن تأثیر میگذارند، از چاقی جلوگیری کند و همچنین میتواند به کاهش مصرف غذا کمک کند.
- در آزمایشهای آزمایشگاهی روی حیوانات، مشخص شد که ترکیب پلیفنول اولئوروپین که در برگهای زیتون وجود دارد، چربی بدن و افزایش وزن را کاهش میدهد، هم در مطالعهای در سال ۲۰۱۶ با استفاده از موشهای چاق تغذیهشده با رژیم غذایی پرکلسترول و هم در مطالعهای دیگر در سال ۲۰۱۴ با استفاده از موشهایی که رژیم غذایی پرچرب داشتند. همچنین باعث کاهش مصرف غذا شد، که نشان میدهد دمنوش برگ زیتون میتواند به مدیریت اشتها و پرخوری نیز کمک کند.
این یافتهها نشان میدهد که اولئوروپین ممکن است پتانسیل کاهش وزن و کاهش خطر چاقی را داشته باشد، اما تحقیقات بیشتری برای تأیید این مزیت احتمالی برای سلامتی در انسان ضروری است.
توجه: مشخص نیست که آیا دمنوش برگ زیتون میتواند با سایر داروها تداخل داشته باشد یا خیر. افرادی که داروهای تجویزی، به ویژه داروهای فشار خون یا رقیقکنندههای خون مصرف میکنند یا دیابت دارند، باید قبل از مصرف دمنوش برگ زیتون با پزشک مشورت کنند.
چگونه برگهای زیتون را برای تهیه دمنوش خشک کنیم؟
دمنوش برگ زیتون با دم کردن برگهای خشک زیتون در آب داغ تهیه میشود، مشابه نحوه تهیه دمنوشهای گیاهی سنتی.
برگها معمولاً در معرض هوا خشک یا دهیدراته میشوند تا رطوبتشان گرفته شود و برای استفادههای بعدی حفظ شوند.
در اینجا مراحل گام به گام خشک کردن برگهای زیتون آمده است:
- برگها را برداشت کنید – از درخت زیتونی که آفتکش ندارد، برگهای سالمی را انتخاب کنید که عاری از هرگونه علائم بیماری، آسیب یا آفت باشند. بهتر است برگها را صبحها که شبنم خشک شده است، اما قبل از اینکه خورشید خیلی داغ شود، برداشت کنید. شاخههای کوتاه (ساقههای دارای برگ) را از نوک شاخهها ببرید زیرا پردازش آنها آسانتر از برگهای تکی است.
- برگهای تمیز – برگها را کاملاً بشویید تا هرگونه کثیفی، زباله یا حشرات از بین بروند. آنها را به آرامی زیر آب سرد جاری بشویید و با یک حوله تمیز خشک کنید.
- برگها را برای خشک کردن آماده کنید – پس از تمیز و خشک شدن برگها، آنها را با کشیدن آرام انگشتان در امتداد ساقه در خلاف جهت رشد برگ، از ساقه جدا کنید. برگهای آسیبدیده یا تغییر رنگ داده را دور بیندازید.
- خشک کردن برگها در هوا – برگها را با پخش کردن آنها در یک لایه روی یک سطح تمیز و خشک مانند حوله کاغذی، توری خشککن، پارچه تمیز یا توری توری خشک کنید. برای جریان مناسب هوا، برگها را به طور مساوی پخش کنید. برگها را در مکانی با تهویه مناسب و دور از نور مستقیم خورشید و رطوبت قرار دهید.
- زمان خشک شدن – اجازه دهید برگها برای چند روز در معرض هوا خشک شوند تا شکننده شوند و هنگام خرد شدن به راحتی خرد شوند. بسته به آب و هوا، فصل سال، دمای داخل خانه و رطوبت، ممکن است چند روز تا چند هفته طول بکشد تا برگها خشک شوند.
- نگهداری برگها – برگهای خشک زیتون باید در یک ظرف دربسته، مانند یک شیشه یا کیسه پلاستیکی دربسته، در جای خشک و خنک، دور از نور خورشید، گرما و رطوبت نگهداری شوند تا کیفیت خود را برای چند ماه حفظ کنند. به یاد داشته باشید که نام گیاه و تاریخ نگهداری آن را روی ظرف بنویسید تا از تازگی آن مطلع شوید.
یک دستگاه خشککن مواد غذایی که روی دمای پایین حدود ۳۸-۴۹ درجه سانتیگراد (۱۰۰-۱۲۰ درجه فارنهایت) تنظیم شده باشد، میتواند برای خشک کردن سریع برگهای زیتون نیز استفاده شود.
اگر این کار را با فر انجام میدهید که میتواند در چنین دماهای پایینی کار کند، درب فر را کمی باز بگذارید تا رطوبت خارج شود و مراقب باشید که از حرارت زیاد خودداری کنید، زیرا میتواند به ترکیبات فعال موجود در برگها آسیب برساند و کیفیت آنها را به خطر بیندازد.
طرز تهیه دمنوش برگ زیتون
نوشیدن روزانه یک فنجان دمنوش برگ زیتون راهی عالی برای بهرهمندی از فواید فراوان آن برای سلامتی است. برای تهیه دمنوش برگ زیتون، به برگهای خشک زیتون نیاز دارید.
در اینجا یک روش ساده برای تهیه دمنوش برگ زیتون آورده شده است:
- برگهای خشک را با استفاده از دست یا هاون به قطعات کوچکتر خرد یا تکهتکه کنید. این کار به آزاد شدن طعمها و ترکیبات مفید در طول فرآیند دم کردن کمک میکند.
- به اندازه کافی آب بجوشانید.
- یک قاشق غذاخوری برگ خشک را به آب جوش اضافه کنید
- اجازه دهید حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه دم بکشد تا طعم و ترکیبات مفید برگها استخراج شود.
- با استفاده از یک صافی ریز یا دمنوش، برگهای زیتون را جدا کنید.
- دمنوش را برای سرو در فنجان یا قوری بریزید.
- نوش جان! دمنوش برگ زیتون را تا هنوز گرم است سرو کنید و اگر کمی بیش از حد داغ است، بگذارید خنک شود!
قدرت و طعم دمنوش برگ زیتون را میتوان با توجه به ترجیحات شخصی تنظیم کرد.
- مدت زمان دم کشیدن طولانیتر یا استفاده از برگهای بیشتر، دمنوش قویتری تولید میکند.
- طعم دمنوش برگ زیتون را میتوان با اضافه کردن کمی عسل، لیمو یا سایر دمنوشهای گیاهی متناسب با ذائقه خود، بهبود بخشید.
برای رسیدن به طعم و غلظت دلخواه دمنوش برگ زیتون، میتوانید این موارد را امتحان کنید.
